De zorg voor de zzp’er: vakbond voor zelfstandigen

Lukt het Linde Gonggrijp, directeur FNV Zelfstandigen, om definitief af te rekenen met de frictie tussen vakbond en ondernemerschap? En om korte metten te maken met fervente tegenstander Jerry Helmers, schrijver van het boek ‘F*ck de vakbond’? ‘You can better have somebody inside pissing outside than somebody outside pissing inside.’


Allereerst de afrekening met Jerry Helmers, toch wel de grootste tegenstander van een vakbond voor zelfstandigen. Zijn laatste actie in het de ‘zzp’er is een ondernemer’-debat ondernam hij deze maand: zijn netwerkorganisatie ZZP Netwerk Nederland is sinds kort lid van MKB-Nederland. Daarmee wil hij zich uitdrukkelijk distantiëren van zzp-belangenorganisaties als PZO, FNV Zelfstandigen en Stichting ZZP Nederland.

Branding Jerry Helmers BV
Snapt Linde Gonggrijp de angst van Jerry Helmers voor “nieuwe en beklemmende wetgeving” als de vakbonden zich met de zzp’er bemoeien? ‘Nee’, zegt Gonggrijp resoluut. ‘Want Helmers heeft geen angst. Dit is marketing wat hij doet: hij zet zichzelf in de markt. Dit is puur framing, dit is branding Jerry Helmers BV. Ik plaats hem in dezelfde conservatieve hoek als sommige collega’s van bonden die te veel denken in oude kaders.’

Exit Jerry Helmers.

Linde Gonggrijp
Linde Gonggrijp als spreker tijdens een KvK-seminar, februari 2012.

Vakbond voor zzp
Op de heikele vraag waarom zzp’ers vertegenwoordigd moeten worden door een vakbond, is Gongrijp stellig. ‘FNV Zelfstandigen komt natuurlijk voort uit de vakbeweging, vanuit de gedachte dat je samen sterker staat. Dat is sowieso de toegevoegde waarde van belangenbehartiging. Maar wij zijn niet van de stakingen, de CAO’s, de fluitjes en de petjes, en wij zijn ook niet van de zielige mensen. We zien onszelf als belangenbehartiger van ondernemende individuen en proberen daaraan een eigentijdse invulling te geven.’

Zij vervolgt: ‘En het grappige is: we hebben recentelijk onderzoek gedaan naar wat zzp’ers belangrijk vinden en weet je wat er bovenaan staat? Collectieve belangenbehartiging! Want anders zijn er alleen maar clubs die de belangen van de werknemers of de grote werkgevers zoals VNO NCW vertegenwoordigen. En wie behartigt dan de belangen van de zzp’ers?’

Zelfstandigenaftrek
‘Een voorbeeld van wat er nu speelt: De overheid wil vijfhonderd miljoen bezuinigen op de zelfstandigenaftrek. Dat is eigenlijk al ingeboekt. Als wij er niet zouden zijn, dan vraag ik mij af wie er dan in Den Haag zou zeggen: “Meneer Dijsselbloem, u boekt dat nu wel leuk in, maar denkt u wel na over de gevolgen ervan?”

Institutionele kaders
Gonggrijp: ‘Er zijn veel vernieuwingen gaande op de arbeidsmarkt. Maar politieke partijen, werkgevers- en werknemersorganisaties en ook de banken zijn zo gewend te redeneren vanuit hun eigen institutionele kaders. Ze beseffen niet dat mensen nu andere keuzes maken, dat het nu niet meer alleen gaat om werkgevers en werknemers. Zzp’ers willen een gelijk speelveld. Wij vinden daarom dat instituties moeten meebewegen.’

Sitting duck
‘Maar wij zijn natuurlijk een sitting duck’, zegt Gonggrijp. ‘We zwemmen tegen de stroom in, ook binnen de FNV, absoluut. Hoe vaak ik wel niet moet uitleggen binnen de FNV wat de zzp’er is. En toch vind ik dat het moet gebeuren! Want als wij er niet zouden zijn, dan zou de FNV sterk geneigd zijn om veel zzp’ers weer in een CAO onder te brengen. En dat wil de zzp’er niet en dat willen wij ook niet.’

Pissing inside outside
Waarom dan toch binnen de FNV blijven? Gonggrijp: ‘Natuurlijk speelt die discussie. Nog steeds. Wij zien ook dat de FNV instituties in stand houdt waarvan wij zeggen dat ze eigenlijk achterhaald zijn, omdat ze niet meer passen bij de arbeidsmarkt van de 21ste eeuw. Maar ik denk altijd: you can better have somebody inside pissing outside than somebody outside pissing inside. We doen ons stinkende best om voor zzp’ers onwenselijke ontwikkelingen en opvattingen, ook binnen de FNV, te keren.’

Rugdekking versus ondernemerschap
Als ZZP-LOG vraagt of rugdekking van de overheid wel past bij ondernemerschap, reageert Gonggrijp misprijzend. ‘Rugdekking klinkt zo populistisch. Het klinkt ook weer zo zielig. Wij pleiten voor een goede fiscale ondersteuning. Ook zijn we voorstander van een vernieuwende pensioenregeling, die flexibel en transparant is en waarbij zzp’ers kunnen aanhaken als ze dat willen. Wij lobbyen voor het stimuleren van de Bewust Economisch Zelfstandige in plaats van hen steeds in de hoek te drukken.’

Schijnzelfstandigheid
Want zzp’ers moeten zich veel te veel verdedigen, vindt Gonggrijp. ‘Het gaat veel vaker over de oneigenlijke constructies van flexwerk dan over de positieve kant van het bewust ondernemerschap. Zo worden de zzp’ers weliswaar genoemd in het recente Sociaal Akkoord, maar helaas is de teneur weer dat flexwerk slecht is en moet worden teruggedrongen. Wij zijn natuurlijk tegen misbruik en daarvan zeggen wij al jaren: Bonden, los dat op, want dat is jullie achterban.’

Nieuwe helden
‘Onze achterban daarentegen heeft bewust de stap gezet om zelfstandig ondernemer te zijn. Ze hebben het lef om zelf een risicoprofiel te kiezen en de regie te nemen. Het zijn eigenlijk onze nieuwe helden’, zegt Gonggrijp enthousiast. ‘Zet dat maar boven je blog. Ik vind ze ontzettend boeiend. Ze willen wat, kunnen wat en doen het ook. Zzp’ers organiseren zich in netwerken, richten samenwerkingsverbanden en broodfondsen op. Dat zelforganiserend vermogen is juist een belangrijke kracht voor de maatschappij als geheel.’

 

LedenLedendag FNV Zelfstandigen 2012
Ledendag FNV Zelfstandigen 2012

Nawoord:

Denktank
Binnenkort start FNV Zelfstandigen samen met wetenschappers en zzp’ers (zowel leden als niet-leden) een denktank. Het doel is om samen met zzp’ers te komen tot nieuwe inzichten en wellicht nieuw beleid op het gebied van actuele thema’s. Gonggrijp: ‘Die input van zzp’ers is belangrijk. Want hoe zorgen we ervoor dat beleidsmakers, en dus ook wij, die punten agenderen die zij belangrijk vinden?’

De zorg voor de zzp’er
Deze blog is deel 02 van de serie ‘De zorg voor de zzp’er’.
Deel 01: Pensioenregeling voor zelfstandigen – arbeidssocioloog Fabian Dekker.

Meer relevante links
Stichting ZZP Nederland, belangenbehartiger met een ondernemersvisie

 

Meer blogs over Zzp-lobby op ZZP-log:

Meer Discussie over zzp’ers op ZZP-log:

Avatar

Monique Koudijs

Monique Koudijs is de initiatiefnemer en eigenaar van ZZP-log. Voor dit blog schrijft zij journalistieke artikelen over en voor zzp'ers op basis van research, interviews, netwerkevenementen, workshops, nieuws en persoonlijk contact met zzp'ers. Inclusief tips, columns en recensies van relevante boeken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *