Beeldrechten foto: hoe zit dat nou?

Begin 2018 sprong ineens een freelance fotograaf op mijn nek. Ze verweet mij een foto van haar te gebruiken, terwijl daar beeldrechten op staan, volgens haar. Als blogger schrik je altijd van zo’n bericht.

Haar berisping:

‘Van naamsvermelding kun je geen droog brood eten, maar soms levert het wel contact op. Het niet vermelden of iets anders vermelden is helemaal geen brood en ook geen contact. Je artikel gaat over de toename kwetsbaarheid en onzekerheid van/bij zzp’ers. Deze zzp’er heet nu geen xx (naam fotograaf) maar ‘foto rijksoverheid’…’

Ze verzocht mij haar naam te vermelden én contact op te nemen met haar agentschap ‘voor een gebruiksvergoeding’.

Foto: Jonathan Borba via Pexels

Misbruik opsporen
Nu ben ik altijd uiterst zorgvuldig in het omgaan met beeldrechten. Een fotograaf is hierin, net als een freelance journalist, kwetsbaar. Het vergt immers een dagtaak om plagiaat of misbruik op te sporen. Zelf maakte ik een keer mee dat iemand 1-op-1 al mijn blogs op haar website had geplaatst, zonder naamsvermelding of link naar mijn blog.

Gelukkig kreeg ik van WordPress een notificatie van dit fenomeen. Ik verzocht de website-eigenaar vriendelijk doch dringend om naamsvermelding en een link naar mijn blog. De geschrokken eigenaar haalde vervolgens in no-time al mijn blogteksten van haar website.

Verdienmodel: beeldrecht claimen
In het opsporen van schending van beeldrechten zit ook een verdienmodel. Een fotograaf vertelde ooit tijdens een presentatie dat hij – als hij even niets te doen had – internet afstruinde op zoek naar misbruik van zijn foto’s en vervolgens een stevige rekening stuurde. Het leverde hem behoorlijk wat op. Ook journalist Ton Verlind had zo’n ervaring met beeldrecht claimen als verdienmodel.

Er zit ook een verdienmodel in het juist vrijgeven van beeldrechten op je foto’s: lees het verhaal van fotograaf Sebastiaan ter Burg.

Schending beeldrechten
Maar nu mijn eigen kwestie van de vermeenden schending van beeldrechten. Ik had de betreffende foto – van voormalig staatssecretaris Wiebes – destijds van de website van het ministerie van Financiën gehaald. Bij de foto stond uitdrukkelijk:

‘Het auteursrecht op de foto’s in deze rubriek berust bij de rijksoverheid en wordt uitdrukkelijk voorbehouden. Het is evenwel toegestaan de foto’s te downloaden ten behoeve van redactioneel gebruik door nieuwsmedia, het tonen in openbare ruimten, privégebruik en educatieve doeleinden.’

Wiebes was – op het moment van de mailwisseling met deze fotograaf – echter geen staatssecretaris van Financiën meer. Dus echt bewijzen kon ik het niet. Het was dus beter geweest als ik van het beeldrecht van deze foto een printscreen had gemaakt. Dan sta je later altijd juridische sterk.

Naamsvermelding: plicht of gunst
De fotografe meende zeker te weten dat ze Wiebes destijds had gefotografeerd toen hij nog als wethouder verbonden was aan de gemeente Amsterdam. En dat het over dezelfde foto ging.

‘Gemeente Amsterdam was mijn opdrachtgever en deze opdrachtgever mocht de foto’s vrij gebruiken. Als mijn werk door derden of commercieel gebruikt wordt krijgt de maker van het beeld een vergoeding. […] Naamsvermelding is een verplichting, geen gunst. Dat mijn naam vervangen wordt zonder betaling heeft voor mij en mijn eenmanszaak uiteraard grote gevolgen.’

En ze eindigde met de woorden: ‘Hier kun jij dus niks aan doen!’

Tips rechtenvrije foto’s
Mijn ‘zaak’ liep dus met een sisser af. Wel bleek weer hoe alert je moet zijn met het gebruik van gratis foto’s. Juriste Charlotte Meindersma is specialist op dit gebied. Zij geeft op haar website tips voor zowel fotografen die hun werk willen beschermen als bloggers die rechtenvrije foto’s zoeken:

Meer informatie