Verplichte AOV: ’Maak geen wetten zonder draagvlak’

‘De zzp’ers wentelen hun risico’s af op de samenleving als ze geen arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) afsluiten.’ Dat is het sentiment dat de vakbonden graag in de strijd gooien. Minister Koolmees denkt meer uit zorgplicht, betoogt Maarten Post, voorzitter van ZZP Nederland, ‘maar maak geen wetten zonder draagvlak.’

De verrassing van het jaar: de verplichte AOV voor zzp’ers in het Pensioenakkoord. © Iosphere / Free Digital Photos

De recente ervaring met het mislukken van de DBA-wet van voormalig staatssecretaris Wiebes spreekt in die zin boekdelen, heeft ZZP Nederland ervaren. ‘We zijn toen vaak op het ministerie geweest. Uiteindelijk heeft Wiebes gezegd: “allemaal leuk en aardig, maar ik ga het toch doen zoals ik het wil.” Dan zie je plannen die achter een bureau zijn ontwikkeld en niks te maken hebben met de praktijk van zzp’ers.’ (De DBA-wet is  – door disfunctioneren – voor onbepaalde tijd on-hold gezet, red.)

Protesten zzp-organisaties

De verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) voor zzp’ers kwam half juni 2019 in het pensioenakkoord terecht. De protesten van zzp’ers en zzp-organisaties waren – opnieuw – niet van de lucht.

Verontwaardiging op Twitter

Enkele tweets in de dagen na de triomf van sociale partners over het pensioenakkoord:

ZZP Netwerk Nederland (niet te verwarren met ZZP Nederland):
‘Slechts 37,5% van de FNV-leden heeft gestemd. Dat zijn nog geen 600.000 leden die nu voor ruim 1,2 miljoen zzp’ers bepalen dat hen een poot wordt uitgedraaid met een verplichte aov.’

Roos Wouters, inspirator van het Nieuwe Werken en lid van het BNR Ondernemerspanel:
‘Ik condoleer alle zzp’ers met het feit dat je toch een soort tweederangsburger in dit land bent. Jouw belangen worden, zonder dat je erbij betrokken wordt, ingeruild als wisselgeld!’

Zzp-expert Pierre Spaninks:
‘Misschien moet minister Koolmees de rollen eens omdraaien: zzp’ers vragen om een pensioenakkoord uit te dokteren dat hij dan verplicht kan opleggen aan werkgevers en werknemers.’ 

Zzp’er, zelfstandig redacteur Koen Moons:
‘Dus ik moet straks verplicht mijn geld afstaan aan een verzekeringsmaatschappij die, als het zover is, er alles aan zal doen om niet te hoeven uitkeren? Bedankt @groenlinks @PvdA. Hier is echt niks sociaals aan.’ 

Wouter Koolmees akkoord met verplichte AOV voor zzp’ers. Beeld: Arenda Oomen, © Rijksoverheid

AOV in Pensioenakkoord

De algemene tendens van de protesten was: wat had de AOV voor zzp’ers in hemelsnaam met het pensioenakkoord te maken? Bovendien heeft minister Koolmees al eerder toegegeven dat DE zzp’er niet bestaat, dus is het ook onzinnig ze allemaal over één kam te scheren. De één loopt immers meer risico op arbeidsongeschiktheid dan de ander.

Daarnaast gaat de verplichting totaal voorbij aan de huidige praktijk van verzekeraars van uitsluitingen, hoge kosten en beperkte verzekerbare leeftijd. En last but not least: het besluit werd genomen ‘over de hoofden van’ zzp-organisaties heen, zonder hen om advies te vragen.

Zzp-organisaties aan onderhandelingstafel

In de uitwerking van de verplichte AOV voor zzp’ers worden de belangrijkste zzp-organisaties nu wél betrokken. Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), heeft sociale partners en zelfstandigenorganisaties gevraagd om in de zomer van 2020 met een gezamenlijk voorstel te komen.

Alternatief voorstel

ZZP Nederland en Platform Zelfstandige Ondernemers (PZO) hebben inmiddels een plan in de openbaarheid gebracht, waarvoor zij zich hard maken. Dit houdt in het kort in:

  • Zorg voor een basisvoorziening voor álle werkenden: stel werkenden en zzp’ers gelijk bij het verzekeren van arbeidsongeschiktheid. Maak er een publieke voorziening van die een basisinkomen garandeert bij volledige en blijvende arbeidsongeschiktheid met een blijvend lage collectieve premie.
  • Uitdrukkelijke eis: de verzekering is voor iedereen toegankelijk. Zelfstandigen kunnen zich daarnaast op eigen wijze en vrijwillig bijverzekeren bij particuliere verzekeraars.

‘Dit voorstel doet recht aan het ondernemerschap en de grote diversiteit aan risico’s onder zzp’ers’, schrijft ZZP Nederland op haar website.

Meepraten in de SER
Maarten Post, voorzitter van zelfstandigenorganisatie ZZP Nederland, zit in het overleg over de verplichte AOV. Hij rust niet voordat hij ook mag aanschuiven bij het structureel overleg van het adviesorgaan van de overheid, de Sociaal-Economische Raad (SER).

‘In Nederland hebben we het poldermodel en de SER, waar werkgevers en vakbonden vertegenwoordigd zijn. Maar je kunt je afvragen: hoeveel leden vertegenwoordigen de vakbonden nog? Terwijl de zzp-organisaties een steeds grotere groep zzp’ers aan zich binden.

Wij zeggen al een tijdje “laat ons nu ook eens meepraten, want dat is goed voor iedereen.” Niet omdat wij het voor het zeggen willen hebben, maar omdat wij willen voorkomen dat anderen alleen maar óver ons praten en niet mét ons. Daarom pleiten wij ook voor een onafhankelijke SER-zetel voor zelfstandigen.’

Basisvoorziening alle werkenden
Dat ZZP Nederland nu wél wordt betrokken – zij het op afstand – bij het uitwerken van het voorstel voor de verplichte AOV voor zelfstandigen ziet hij als een stap in de goeie richting. Maar hoe realistisch is het voorstel van ZZP-Nederland, dat het samen met PZO in de strijd gooit?

‘Als je eerst werknemer was en daarna zelfstandige bent geworden, kun je binnen 13 weken aangeven of je de WIA vrijwillig wilt voortzetten. Deze optie is al ingeregeld in het systeem. Om ons voorstel te implementeren, is er dus absoluut geen herziening van het sociale stelsel nodig.’

Toekomstbestendig plan
‘Ons voorstel doet juist veel meer recht aan de huidige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt’, vervolgt Post. ‘Er zijn steeds meer mensen die geen vast dienstverband hebben en dat ook niet willen:

Ze zijn bijvoorbeeld eerst een tijdje uitzendkracht, dan weer een poosje werknemer en kiezen ze er daarna voor een aantal jaren eigen baas te zijn of hebben een hybride praktijk van deelarbeid in loondienst en zelfstandig ondernemerschap. Het schiet niet op als je dan steeds moet wisselen van verzekering voor arbeidsongeschiktheid.’

Politieke wil
‘Wel is het zo dat je voor de implementatie van ons voorstel moet zoeken naar een manier om een verzekering te krijgen voor alle werkenden op basisniveau. Daar is vooral ook politieke wil voor nodig.’

Gaat het lukken? ‘De vakbonden zitten er erg strak op. In januari 2020 komt de Commissie Borstlap* met een advies aan de minister over de toekomst van de arbeidsmarkt. Daar verwacht ik wel wat van. Ik denk dat je op die manier ook politiek draagvlak krijgt. Wij sorteren daar een beetje op voor.’

*Officiële naam ‘Commissie Regulering van werk‘ (daarin zitten de vakbonden niet, red.)

 

Meer informatie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *